رضاشاه و بریتانیا: براساس اسناد وزارت خارجه آمریکا، محمدقلی مجد

کتاب «رضاشاه و بریتانیا» اثری پژوهشی نوشته‌ی محمدقلی مجد است که براساس اسناد وزارت امورخارجه آمریکا نوشته شده و به ویژگی‌های رفتاری و اخلاقی رضاشاه در دوران حکومتش بر ایران پرداخته است. کتاب حاضر درواقع ترجمه‌ای است از اثر محمدقلی مجد با نام «Great Britain and Reza Shah» که توسط انتشارات دانشگاه فلوریدا در سال 2001 منتشر شد. متن انگلیسی این کتاب 15 فصل دارد که در ترجمه فارسی آن سه فصل دوم، سوم و چهارم به‌دلیل تکراری بودن مباحث حذف شده‌اند.

کتاب حاضر با بررسی این اسناد سعی در بازخوانی دوره‌ی پهلوی اول با استناد به اسناد وزارت امورخارجه آمریکا دارد. از سر‌فصل‌های کتاب می‌توان به: رضاشاه پهلوی نمونه‌ی اعلای قساوت و طمع، حکومت وحشت و کشتار، کشتار در مشهد، انگلیس و نفت ایران، غارت درآمدهای نفتی، خرید اسلحه، سرقت جواهرات سلطنتی ایران، بحران ارزی و وخامت وضع اقتصادی، سقوط رضاشاه و غیره اشاره کرد.

محمدقلی مجد با استفاده از آرشیوهای وزارت امورخارجه امریکا، به توصیف استبداد و نابودی گسترده ایران در دهه‌های بین دو جنگ جهانی می‌پردازد. این کتاب با حمله‌ی بریتانیا به ایران در آوریل 1918 آغاز و با حمله‌ی انگلیس و روسیه در اوت 1941 به پایان می‌رسد. مجد با استناد به آرشیوهای وزارت امورخارجه آمریکا به نقش بریتانیایی‌ها در به قدرت رسیدن رضا‌خان اشاره می‌کند. این کتاب در پی آن است تا به افسانه‌هایی که درباره‌ی پیشرفت‌های ایران دوره‌ی 20 ساله‌ی پادشاهی رضاخان وجود دارد، پایان دهد.

درباره نویسنده

محمدقلی مجد متولد ۱۳۲۴. محقق ایرانی مقیم ایالات متحده آمریکاست. تحصیلاتش را در دانشگاه‌های سن اندریو (۱۹۷۰) و منچستر (۱۹۷۵) و کرنل (۱۹۷۸) با درجه دکترا به پایان برد و سپس در دانشگاه‌های مختلف آمریکا، از جمله دانشگاه پنسیلوانیا، تدریس کرد. در این سال‌ها مقالات متعددی از مجد در نشریاتی چون مجله آمریکایی اقتصاد کشاورزی، مجله مطالعات دهقانی، مجله بین‌المللی مطالعات خاورمیانه، مطالعات خاورمیانه، و مجله خاورمیانه انتشار یافت. دکتر محمدقلی مجد از سال ۱۹۹۹ به‌طور تمام وقت به تحقیق و تألیف در حوزه تاریخ معاصر ایران اشتغال دارد.