کتاب نبرد من تنها کتابی است که انتشار آن در آلمان ممنوع است. آدولف هیتلر در این کتاب دیدگاههای خود را بیان کرده، اثری که مبنای برپایی حزب ناسیونالیسم (نازی) شد و جهان را درگیر مصیبتی همهگیر کرد.
کتاب نبرد من (My Struggle) در آلمان نازی پس از انجیل پرفروشترین کتاب آلمان وقت بوده و برای سالها در مدارس آلمان تدریس میشد.
«نبرد من» مانیفست اندیشههای تمامیت خواهانهی هیتلر است. اما چرا این سرجوخه سابق ارتش آلمان که اندکی ذوق نقاشی هم داشت به چنین افکاری ره جست؟
پارهى نخست این کتاب زمانى نوشته شد که آدولف هیتلر (Adolf Hitler) در دژى نظامى در باواریا زندانى بود. او چگونه راهى آن دژ شد و به چه دلیل؟ پاسخ به این پرسش مهم است، زیرا این کتاب با رویدادهایى سروکار دارد که نویسنده را دچار این گرفتارى کرد و به این دلیل که نویسنده زیر فشارهاى عاطفى ناشى از وقایع تاریخى روزگار خود این کتاب را نوشته است. آن زمان، دورهى خارى و تحقیر آلمان و تا حدودى ادامهى رویدادهایى بود که کمابیش در یک قرن گذشته رخ داده بود؛ این دوره از هنگامى آغاز مىشود که ناپلئون امپراطورى کهن آلمان را تکهپاره کرد و سربازان فرانسوى تقریبآ سراسر آلمان را به اشغال درآوردند.
پارۀ دوم این کتاب پس از آزادی زودهنگام هیتلر از زندان نوشته شد. با قدرت گرفتن ناسیونال سوسیالیستها در آلمان، فروش و توزیع نبرد من نیز رواج گرفت. از اواسط دهه ۱۹۳۰ کتاب هیتلر به خرج دولت به زوجهای تازه ازدواج کرده هدیه میشد، فروش نسخههای دست دوم کتاب ممنوع بود و تدریس آن در مدرسهها به عنوان جزئی از برنامهٔ تبلیغاتی حزب ناسیونال سوسیالیست از همین دوران آغاز شد. از این کتاب تا پایان جنگ دوم جهانی نزدیک به یازده میلیون نسخه انتشار یافت که بخش اعظم آن یا رایگان توزیع، یا به اجبار خریداری شده بود.
کتاب نبرد من اثر آدولف هیتلر، رهبر حزب نازی، صدراعظم آلمان و بعدتر پیشوای آلمان تا پایان جنگ جهانی دوم بود. او در این کتاب از سیر اندیشهی خود و آنچه بر او گذشت تا به اصول فکری و سیاسی خود رسید، سخن گفته است. شخصیت عجیب و پیچیدهی هیتلر و آنچه با افکارش بر سر اروپا و دنیا آورد، بسیاری را برای شناخت ابعاد مختلف زندگی و اندیشهی او کنجکاو کرده است. طبیعی است کتابی که او دربارهی خودش بنویسد، توسط میلیونها نفر خوانده شود؛ البته استقبال از کتاب نبرد من تماما خودجوش نبود و در سالهای تسلط او بر حزب نازی، کتابش به مانیفست این حزب تبدیل شد و به هر مناسبتی از جشن ازدواج تا جشن فارغالتحصیلی میان آلمانیها پخش میشد. پس از سقوط هیتلر و خودکشی او انتشار این کتاب تا سالها در آلمان ممنوع بود تااینکه در سال ۲۰۱۵ این ممنوعیت برداشته شد. کتاب نبرد من در دو جلد نوشته شده است. جلد اول آن در سال ۱۹۲۵ و جلد دومش در سال ۱۹۲۶ به چاپ رسید. این کتاب را فرشته اکبرپور به فارسی ترجمه کرده و انتشارات نگاه به چاپش رسانده است.
مروری بر فصلها و جلدهای این کتاب
جلد اول کتاب نبرد من، «مروری بر گذشته» عنوان یافته و محتوای آن از عنوانش پیداست. فصل اول کتاب «در خانهی پدری» نام گرفته است. هیتلر از همان ابتدای کتاب ایدههای غریبش را برای یکی کردن آلمان و اتریش بیپرده بیان کرده است؛ «آلمان و اتریش باید بار دیگر به وطن آلمانی بزرگ بدل شود»؛ و از حق اخلاقی آلمانیها برای تصرف زمینهای دیگر سخن رانده است. بیان راهکارهای او برای آلمان و بازگشت آلمان به جایگاه خود، با آنچه بر او گذشته و برداشتهایش از اتفاقات مهم تاریخی گره خورده است. او از سوالهایی گفته که به ذهنش در پس هر رخداد تاریخی خطور میکرده و جوابی را که برای سوالات مهمش یافته شرح میدهد.
فصلهای بعدی جلد اول کتاب نیز به مراحل بعدی زندگی او و آنچه سرنوشتش را رقم زد، اختصاص یافته است. فصل دوم «سالهای تحصیل و درد و رنج در وین» با مرگ مادرش و سفرش به وین برای شرکت در امتحان ورودی آکادمی هنرهای زیبا در این شهر آغاز شده است. در این فصل است که اولین جرقههای ذهنیاش را در رسیدن به ایدهی «خطر مارکسیسم و یهودیت» روایت کرده است. «تأملات سیاسی حاصل از اقامت در وین»، «مونیخ»، «جنگ جهانی»، «تبلیغات جنگ»، «انقلاب»، «آغاز فعالیتهای سیاسی من»، «حزب کارگر آلمان»، «چرا رایش دوم از هم پاشید»، «نژاد و مردم» و «نخستین مرحله در حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان» عنوان دیگر فصلهای جلد اول کتاب نبرد من است.
جلد دوم کتاب نبرد من، «جنبش ناسیونال سویسالیستی» عنوان دارد. این جلد با فصل «جهانبینی و حزب» آغاز میشود. هیتلر در این جلد از کتاب از نحوهی آشنایی مردم با اصول و خطوط عمل حزب و برنامهها و نگرانیهایش برای آلمان سخن گفته است. تحلیل هیتلر از شرایط آلمان و احزاب و انجمنهای فعال در کشور، نگرش او نسبت به تبلیغات و سازمان، اتحادیههای کارگری، سیاست پس از جنگ آلمان در قبال اتحادها، محتوا و عنوان برخی فصلهای جلد دوم کتاب اوست. فصل چهاردهم این جلد، «سیاست آلمان در اروپای شرقی»، شرح افکار ویژه و متفاوت هیتلر در رابطه با روسیه یکی از مهمترین بخشهای کتاب و نشانی از نگاه ویژهی او نسبت به این سرزمین است. فصل پایانی کتاب نیز «حق دفاع از خود» عنوان گرفته است. هدف نویسنده از این فصل ناگفته از عنوان پیداست و او در استدلالهایش در این فصل مانند سایر کتاب از ارجاعات تاریخ متعددی بهره برده است.
در بخشی از کتاب میخوانیم:
حکومت غولآساى ایالات متحد امریکا، با منابع و ذخایر عظیم خاک بکرش، به مراتب آسیبناپذیرتر از رایش آلمان در محاصره است. اگر روزى برسد که تاسى که سرانجام سرنوشت ملتها را معین مىکند در آن کشور ریخته شود، انگلستان اگر تنها بماند سرنوشتى محکوم به مرگ خواهد داشت. بنابراین، انگلستان مشتاقانه دست خود را به سوى عضوى از نژاد زرد دراز خواهد کرد و وارد اتحادى خواهد شد که شاید از نظر نژادى نابخشودنى باشد؛ اما از لحاظ سیاسى نمودار یگانه امکان تحکیم جایگاه جهانى بریتانیا در برابر تحولات شدید و توانفرسایى است که در قارهى امریکا روى مىدهد.
