آئین میترا، مارتین ورمازرن، ترجمه بزرگ نادرزاده

کتاب آیین میترا نوشتهی مارتین ورمازرن و ترجمهی بزرگ نادرزاده است. این کتاب از زبان فرانسه، ترجمه شده ولی اصل آن به زبان هلندی بوده است. متن فارسی موجود چاپ هفتم کتاب مذکور است.
در توضیحات پشت جلد کتاب آمده است: «مهر یا میترا یکی از بزرگترین ایزدان اقوام هند و ایرانی است و قدیمترین ذکری که از آن به دست آمده به حداقل 3500 سال پیش میرسد.
نظام دینی که در حول محور این ایزد برکت و نعمت و نور و دوستی و جوانمردی جنگاوری به وجود آمد، ایران اشکانی و اروپایی مقارن آغاز دعوت مسیح را فرا گرفت و هرچند که بعد از چندین قرن ولایت در هردوی این مناطق مجبور به عقب نشینی شد اما منشا تاسیس نوعی نهضت اخلاقی (اومانیسم) شد که خفی یا جلی در شئون مختلف اجتماعی و فرهنگی و معنوی ایران تاثیر گذاشت و این نکته را بعضی از پژوهشهای معدود اخیر نمایان کرده است…»
این کتاب را نشر «چشمه» منتشر کرده است.
بنای این تألیف بر توصیف و تشریح بقایای معابد و آثار و اطلال آئین مهری در اروپا گذاشته شده و نویسنده صرفا به ذکر مشاهدات خویش و یا نقل کشفیات پژوهندگان پیش از خود اکتفا کرده و از تفسیر و تأویل و نظریه پردازی و فرضیه سازی تا حد امکان پرهیز کرده است. به همین جهت خواندن آن ممکن است خشک و بی جان جلوه کند، ولی چاره ای جز این نبوده که مطالب با حفط امانت به فارسی منتقل شود.
در خلال تدارک چاپ جدید این کتاب مترجم متوجه شد که در جلد دوم (بخش دوم) دائره المعارف فارسی مرحوم غلامحسین مصاحب، مقاله فشرده و دقیق و روشن و استواری درباره مهر پرستی درج شده است و چون آن را مقدمه کلی مفیدی برای معرفی آیین میترا تلقی کرد ، عین آن را در صدر این کتاب به چاپ رسانید:….
بخشی از کتاب: الهامی ثمربخش متصدیان چاپخانه سکویا را بر آن داشته است تا با مراجعه به دکتر ورمازرن کتاب او را که حاوی تاریخچه و بحثی مختصر در باره دین میتراست به چاپ برسانند. این محقق که مجموعه نوشتهها و آثار مربوط به دین مهری را چاپ و تحقیقات چندی هم در همین زمینه کرده است در حال حاضر بهترین متخصص کیش مهری و در واقع جانشین شادروان فرانتز کو مون است. اما مراد از کتاب حاضر عوام فهم کردن مطالب نیست، بلکه غرض خلاصه کردن تمام پژوهشها و اکتشافاتی است که اخیراً در باب میترا و آئین او شده است. ناگفته نماند که اگر علم در زمینه مهرشناسی پیشرفت هائی کرده، نخست مدیون فرانتز کو مون و تحقیقات او در کتاب متون و آثار مهری و بعد تا حد زیادی وامدار نوشتههای ورمازرن است. در امر تتبع در آئین میترا چون اسناد و مدارک موجود ناقض یکدیگرند توفیق در استخراج حقیقت از دل این تناقضات، معرف شایستگی در مازرن است. اسناد و نوشتههای بافته شده در مشرق و ایران و هند ابهام فراوان دارند و گویای اهمیت و اقتدار دو هزار ساله مهر در این مناطقاند و او را همچون خدائی در جوار اهورامزدا نمایان میدارند ولی در عین حال در باره جزئیات دین و خصوصیات شخصیت وی سخن نمیگویند.

















