رضاشاه از تولد تا سلطنت، رضا نیازمند

رضاخان از تولد تا سلطنت اثری است از دکتر رضا نیازمند که رویدادهای زندگی رضاخان میرپنج، بنیان‌گذار سلسله پهلوی و شاه ایران را از ابتدای زندگی‌اش با جزئیاتی چشمگیر بیان می‌کند. رضا نیازمند کتاب را با توضیحاتی درباره زادگاه رضاشاه، تولدش و اجداد او که به شاهان قاجاریه خدمت می‌کردند، آغاز می‌نماید.

روایت با استخدام رضاخان در قزاقخانه، روی‌کار آمدن شاه جدید و جریان مشروطیت و افسرشدن رضاخان ادامه می‌یابد. سپس جنگ‌های تبریز، فتح تهران و خلع محمدعلی شاه که موجب روی‌کار آمدن احمدشاه و جنگ‌های رضاخان در منطقه آذربایجان گردید بررسی می‌شود و در ادامه این جنگ‌ها، نبرد وی با لشکر شاه خلع‌شده، جنگ‌های سالارالدوله و جنگ جهانی آورده شده است. به‌دنبال وقوع جنگ جهانی، نفوذ آلمان‌ها در ایران گسترش پیدا کرد و ایران زیر یوغ بیگانگان گرفتار شد؛ در همین بین رضاخان به تهران رفت و وقایعی همچون ازدواج وی و کودتای نافرجامش به‌وقوع پیوست.

از دیگر رخدادهای مهم این دوره می‌توان به قرارداد 1919، دوران نخست نهضت جنگل و قیام میرزا کوچک‌خان، فراهم‌شدن مقدمات کودتا و حرکت قزاق‌ها به‌سمت تهران با هدف فتح آن و حکومت کوتاه مدت سیدضیا اشاره کرد. طی این دوران رضاخان در سمت وزیر جنگ چهار دولت مشغول به‌کار بود و پایه‌های ارتش نوین ایران را پی‌ریزی می‌کرد. تمامی این جنگ‌ها، جنبش‌ها و توطئه‌های گوناگون، سرانجام منجر به این شد که مجلس سردار سپاه را به‌عنوان رئیس کل قوا معرفی کرده و فعالیت‌ها برای خلع قاجاریه شدت بگیرد. نهایتاً رضاخان موفق شد سلطنت جدیدی را آغاز کند که تحت عنوان پهلوی، کار خود را در ایران آغاز کرد.

در این کتاب سرگذشت مفصل رضاشاه، از تولد تا سلطنت بررسی و گزارش شده است” .کسی که از سرپرستی پدر و مادر بی‌بهره بود و کودکی و نوجوانی را در فقر و بی‌کسی گذرانیده و از هرزه گردی و تیله‌بازی در وچه‌های خاکی سنگلج به جرگه مردان تاریخ‌ساز پیوست .سرباز ساده‌ای که در زمانی کمتر از 52سال با حمایت امپراتوری بریتانیا به تخت سلطنت دست یافت .کتاب با توصیف “الاشت”، زادگاه رضاشاه، و اشاره‌ای به اجداد رضا شاه در خدمت شاهان قاجار، آغاز می‌شود ;سپس نویسنده با شرح چگونگی و زمان تولد او، وارد زندگی نامه رضاشاه می‌شود ;همچنین با چگونگی به سلطنت رسیدن او از بستر رویدادهای تاریخی، مباحث را پی‌می‌گیرد .عمده‌ترین مباحث کتاب از این قرار است: استخدام در قزاقخانه، مشروطیت ایران و افسر شدن رضاخان، فتح تهران و خلع محمدعلی شاه، سلطنت احمدشاه و جنگ‌های رضاخان در آذربایجان، رضا شاه و جنگ با سپاهیان شاه مخلوع، رضاخان در جنگ‌های سالارالدوله، تاجگذاری احمدشاه و جنگ جهانی، رضاخان در کرمانشاه و همدان، افزایش نفوذ آلمان در ایران، کوشش نافرجام رضاخان برای کودتا، کودتای صغیر رضاخان، دوران او جنگ‌های میرزا کوچک‌خان، استعفای مشیرالدوله و روی‌کار آمدن سپهدار، کودتا و فتح تهران، رضاخان وزیر جنگ چهار دولت، جنگهای آذربایجان، سمیتقو و لاهوتی، داستان شیخ خزعل و ملوک الطوایفی در جنوب ایران، سردار سپه در مقام ریاست وزرا، جنبش جمهوریت، پایان ملوک‌الطوایفی در ایران، فعالیت برای خلع قاجاریه، مجلس موسسان، و شروع سلطنت پهلوی .

درباره نویسنده

رضا نیازمند (تولد ۱ فروردین ۱۳۰۰ – وفات ۱۹ آذر ۱۳۹۶) در کرمانشاه به دنیا آمد، پدرش از تجار معروف همدان بود و در غائله قحطی در ایران پس از حمله متفقین به ایران، کمک شایانی به همشهریان خود نمود.

پس از کودتای رضاشاه و خروج انگلیس از ایران، همراه پدر و مادر، ابتدا به اراک و سپس به تهران مهاجرت کردند.

نیازمند تحصیلات خود را در رشته معدن و ذوب فلزات در مقطع کارشناسی و دکترای مدیریت تکمیل نمود.

نیازمند برای اولین بار در سال ۱۳۲۲ شمسی با گذراندن دوره سه‌ماهه کارآموزی در معادن انارک به عنوان مهندس تعمیرات مکانیکی به استخدام دولت درآمد.

نیازمند همچنین در سال ۱۳۲۷ برای تحصیل به آمریکا رفت و با گذراندن چندین دوره درس در مدیریت صنعتی و حسابداری صنعتی از دانشگاه نیویورک فارغ‌التحصیل شد.

نیازمند مؤسس سازمان مدیریت صنعتی و بنیان‌گذار سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران بود.

وی نقش برجسته ایی در احداث کارخانجات تراکتورسازی تبریز، ماشین‌سازی تبریز، ماشین‌سازی اراک و آلومینیوم اراک در زمان مدیریت خود در سازمان گسترش و نوسازی صنایع داشته‌است. همچنین نقش ارزنده ایی در ایجاد صنایع مس سرچشمه و شرکت یوریران داشته‌است.

در زمان تصدی وی به عنوان معاونت صنایع در وزارت دکتر عالیخانی، شرکت ایران ناسیونال و ماک ایران تأسیس و شروع به کار کرد.