غوغای تخلیه ایران، محمد خان‌ملک‌یزدی
کتاب غوغای تخلیه ایران نوشته محمد خان‌ملک‌یزدی، یکی از اسناد کم‌یاب و مهم درباره دوران بحرانی پایان اشغال ایران پس از جنگ جهانی دوم است. این اثر به بررسی یکی از مقاطع حساسی از تاریخ ایران می‌پردازد: زمانی که نیروهای بیگانه (شوروی و بریتانیا) در خاک ایران حضور داشتند و پس از پایان جنگ، موضوع تخلیه ایران به یکی از چالش‌های بزرگ سیاست خارجی و داخلی تبدیل شد.
نویسنده، با تکیه بر تجربه‌ی سیاسی و دیپلماتیک خود، فضای آن دوران، گفت‌وگوها، اختلافات، و فشارهای بین‌المللی را با زبانی مستند و در عین حال خواندنی روایت می‌کند. کتاب، پرده از وقایعی برمی‌دارد که کمتر در منابع رسمی به‌روشنی آمده‌اند و از این رو، اثری بسیار ارزشمند برای علاقه‌مندان به تاریخ دیپلماسی ایران محسوب می‌شود.
این کتاب گزارشی است سریع، صریح، مفصل و غالبا تکان دهنده از جبهه های نبرد یک جنگ واقعی از جمله تانک ها تا برخوردهای هوایی و دریایی بر پایه دانش کسانی که نزدیکبا چگونگی سلاحها و استراتژی های واقعی جنگی ناتو و شوروی آشنا هستند بحث انگیز مبتنی بر واقعیت هیجان انگیز ..جنگ جهانی سوم غیر معمول ترین حادثه انتشاراتی دهه حاضر است.
جریان کشمکش تخلیه ایران از قوای متخاصم بعد از جنگ بین الملل دوم
…در اواخر مردادماه ٬1324 عده معدودی از افسران پادگان لشکر خراسان٬ علم طغیان را علیه دولت مرکزی برافراشته و بامقداری اسلحه به طرف شهرهای گنبدکاووس و گرگان فرارمی کردند٬ و قصد آنها درعمل عبارت بود از الحاق به ایلات ترکمن صحرا و جلب کمک آنها و سپس حمله به شاهرود و قطع رابطه مرکز با خراسان؛ و با این ترتیب خیال داشتند که با آسودگی خاطر پادگان های نقاط آن خطه را یکی پس از دیگری با خود همراه و یا خلع سلاح نموده و یک حکومت ساختگی به نفع دولت شوروی در ایالت خراسان تشکیل دهند.
دولت ایران برای خوابانیدن شورش فوق٬ تصمیم می گیرد که 200 نفرژاندارم برای تقویت پادگان های شمال اعزام دارد٬ ولی به وسیله نیروهای شوروی از حرکت این نیروی مختصر در قصبه «جابون» دوازده فرسخی تهران جلوگیری به عمل می آید و همین مسئله باعث شگفتی فوق العاده و دلسردی ناگهانی ملت و دولت ایران گردید٬ زیرا دولت شوروی حق نداشت که کوچک ترین دخالتی در امور مربوط به کارهای دولت ایران بنماید و به همین دلیل ابتدا تصورگردید که فرمانده شوروی در شمال بدون دستور دولت متبوع خود مبادرت به این عمل ناصواب و غیر قانونی کرده است٬ اما چون مدتی این نیرو در جابون توقف کرده و اجازه حرکت به آنها داده نشد٬ قصد دولت شوروی و تمایل این دولت درآزاد گذاردن آشوبگران دفعتاً آشکارو مسلم گردید.
گرچه مسئله غائله خراسان با فداکاری بی نظیر پادگان های گنبدکاووس و حسن سیاست دولت٬ بالاخره پایان یافت٬ لکن موضوع جلوگیری دولت شوروی از اعزام نیروی مرکزی٬ خود دلیل قاطع و مهمی بود که دخالت نیروی بیگانه را در امور ایران برای اولین دفعه پس از جنگ هویدا نماید و مسئله تخلیه ایران بار دیگر با نهایت شدت مورد توجه و بحث مسائل سیاسی دنیا قرار گیرد.
این کتاب مناسب چه کسانی است؟
علاقه‌مندان به تاریخ سیاسی ایران قرن بیستم
پژوهشگران جنگ جهانی دوم و آثار آن بر ایران
دانشجویان تاریخ، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
دوست‌داران کتاب‌های نایاب و اسناد دست‌اول
کسانی که به دنبال تحلیل پشت‌پرده‌ی تحولات سیاسی در ایران هستند
