پیشوای آزادی: زندگی و شعر فرخی یزدی، حسین مسرت
کتاب «پیشوای آزادی: زندگی و شعر فرخی یزدی» همان‌طور که از نامش برمی‌آید دربار‌ی کسی است که اگر بگوییم، شعر سیاسی و اجتماعی معاصر برخاسته از قلم و تلاش و سبک او برآمد، چندان دورازذهن نیست. میرزامحمد فرخی یزدی، ملقب تاج‌الشعرا که فقط پنجاه سال (۱۲۶۸ تا ۱۳۱۸ خورشیدی) در میان مردم ایران زیست. او شاعر، روزنامه نگار و سیاست‌مداری از دیار یزد بود که در هفتمین دوره‌ی مجلس شورای ملی نمایندگی آن شهر را نیز برعهده داشت. او از کودکی طبع شاعری، مزاجی تند و سری نترس داشت. به همین سبب در پانزده سالگی به دلیل سرودن اشعاری در نقد و علیه مدیران مدرسه‌ای که درس می‌خواند، اخراج شد. او غزل‌سرایی پر شور و یک کوشنده‌ی سیاسی بسیار فعال بود که به سردبیری نشریات حزب کمونیست ایران نیز اشتغال داشت و از هواخواه احزاب دموکرات بود. وی در دوران خبرنگاری‌اش ده‌ها روزنامه راه انداخت که مشهورترین‌شان طوفان بود و همگی توقیف شدند. در نهایت، او بر سر عقاید خود به زندان افتاد و کشته شد.
فرخی یزدی چه در عالم ادبیات، چه روزنامه‌نگاری و چه سیاست، شخصیتی تأثیرگذار و مهم بود. او با قلمش در تحولات سیاسی دوران مشروطه نقش بازی می‌کرد و اندیشه‌های سیاسی‌اش را وارد شعر می‌کرد. بنابراین نمی‌توان شعر و اندیشه او را بدون توجه به زندگی‌اش بررسی نمود.
این کتاب حاصل پژوهش چندین ساله نگارنده در باره زندگی و مبارزات و افکار و آثار و نقش فرخی یزدی در تاریخ معاصر ایران است و به تحلیل همزمانِ افکار و زندگی او پرداخته است. همچنین گزیـده‌ای که از اشعار برجسته و شاخص فرخی یزدی در این کتاب آمده، خود می‌تواند اثری مستقل محسوب گردد.
نگارنده در این کتاب شرح زندگی، مبارزات، افکار، آثار، و نقش “فرخی یزدی” شاعر و روزنامه‌نگار آزادی‌خواه دوران مشروطیت در تاریخ معاصر ایران را بازگو می‌کند. هم چنین تعدادی از اشعار این شاعر انقلابی را که در قالب غزل، قصیده، قطعه، مسمط، رباعی، و مثنوی سروده شده، در بخشی از کتاب فراهم آورده است. فصل دیگری از کتاب نیز دربرگیرنده‌ی روزشمار، سال شمار، یادواره، و کتاب شناسی “فرخی یزدی” درباره‌ی “فرخی” به زبان انگلیسی، برگرفته از “دانشنامه‌ی ایرانیکا” به چاپ رسیده است.
این کتاب را همشهری وی، حسین مسرت با تحقیق و تلاش فراوان به رشته‌ی تحریر درآورده است. کتاب پیشوای آزادی را نشر ثالث در ۷۲۳ صفحه سال ۱۳۸۰ به بازار نشر عرضه کرده و آخرین چاپ این کتاب سال ۱۳۹۹ منتشر شده است. خوانندگان می‌توانند نسخه‌ی الکترونیکی کتاب حاضر را در فیدیبو و در بخش شعر بیابند.
درباره حسین مسرت، نویسنده‌ی کتاب پیشوای آزادی
حسین مسرت، زاده‌ی سال ۱۳۳۹ در یزد است. او به اموری چون کتابداری، روزنامه‌نگاری، نویسندگی، پژوهش درباره‌ی ادبیات و فرهنگ، نسخه‌شناسی و تصحیح کتاب‌های کهن اشتغال دارد. تحصیلات کارشناسی ادبیات و کارشناسی ارشد نسخه‌شناسی دارد. او که در نهادهای مختلفی به کتابداری و تصحیح و نگهداری کتاب‌های کهن پرداخته است، قلم توانا و پشتکاری ستودنی دارد. اگر بگوییم این نویسنده‌ی یزدی از فعال‌ترین و پر آثارترین نویسندگان پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ است، بیراه نیست. نخستین مقاله‌ی وی سال ۱۳۵۶ در روزنامه اطلاعات چاپ شد و از زمان تاکنون بیش از ۶۰۰ مقاله از وی در نشریات و روزنامه‌های کشور منتشر شده است. از این قلم پر کار، بیش از ۶۰ عنوان کتاب به بازار نشر عرضه شده که کتاب «پیشوای آزادی، زندگی و شعر فرخی» و کتاب «تذکره میکده» او را نامزد جوایز بسیاری کرده است.
دو دلیل برای خواندن کتاب پیشوای آزادی
شما با این کتاب به فضای فکری و شعر فرخی یزدی نزدیک می‌شوید، درمی‌یابید که او با چه دیدگاهی شعر به عنوان ابزاری برای آگاهی سازی و آزادی به کار می‌گرفت.
این کتاب علاوه‌بر آن‌که درباره‌ی شاعر آزادی‌خواه، فرخی یزدی است، نکات بسیار مهم و جالبی را نیز از تاریخ مبارزات برای آزادی اجتماعی و سیاسی در ایران بازگو می‌کند و می‌توان تحولاتی را درک کرد که در ادبیات و شعر فارسی در ابتدای قرن چهاردهم خورشیدی به سبب همین مسائل ایجاد شد
در بخشی از کتاب پیشوای آزادی می‌خوانیم
تیمورتاش به چند دلیل مغضوب دستگاه پهلوی شد:
نخست: هوش و ذکاوت وی که به اوجگیری قدرت و نفوذ او انجامید و خود دلیلی شد بر هراس شاه مستبد و تشنه قدرت و یکه تازی در آن سالها کمتر کسی توانست در عرصه سیاست به قدرت دست یابد. یا رام میباید شد یا اسیر دام کسانی چون تیمورتاش حتی اگر مطیع ترین افراد هم بودند باید سر به نیست میشدند امثال نصرت الدوله و تیمورتاش و حتی سردار اسعد فراوان بودند که به یکباره نامشان از فهرست دستگاه حذف شد.
دوم: ارتباط وی با همسایه شمالی که بهترین دستاویز بود برای حسدورزان و جاه طلبان هر چند دنیای سیاست از این بازیها بسیار دارد اما نباید فراموش کرد که تا همین چندی پیش او را جزء انگلوفیلها و موافقان قرارداد ۱۹۱۹ و از رشوه‌گیران دولت انگلیس برمی شمردند. همانگونه که قبلا گذشت وی در اعتراض به سفیر آلمان گفته بود: «دولت ایران نمی تواند دانشجو به آلمان بفرستد، زیرا در آنجا در معرض تبلیغات کمونیستی قرار می‌گیرند. ایران نمی‌تواند ببیند که شکوفه‌های فکر و اندیشه‌اش از نظر سیاسی مسموم شوند اما چاپ کتاب خاطرات آقا بکف روشن کرد که وی جاسوس شوروی ها بوده است. بی‌گمان شاه نیز از این موضوع با خبر شده و پی فرصتی مناسب برای رسیدگی بدان بوده است.
