این اشعار چهار ماه بعد از شروع جنگ جنگ جهانی اول سروده شده است.
درباره نویسنده
وحید دستگردی، حسن فرزند محمدقاسم (١٢۵٨-١٣٢١ ش) ادیب، مصحح، نویسنده و شاعر متخلص به «وحید» در روستای دستگرد واقع در جنوب‌غربی اصفهان در خانواده‌ای کشاورز به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را از ٧ سالگی آغاز و تا ١٢ سالگی نزد روحانی ده ملاعبدالکریم سودایی به آموختن فارسی و عربی پرداخت و پس از دو سال ترک تحصیل در ١۴ سالگی، رهسپار اصفهان شد و در مدرسۀ میرزاحسن واقع در محلۀ بیدآبی علوم ادبی را نزد میرزایحیی مدرس بیدآبادی، معروف به کاشی‌پز و علوم دینی را نزد عبدالکریم گزی و سیّدمحمد باقر درچه‌ای آموخت و از محضر جهانگیرخان قشقایی و آخوند ملامحمد کاشی استفاده نمود. وی از طرفداران مشروطیت بود. اشعار و مقالاتی در این زمینه در روزنامه‌های اصفهان منتشر می‌کرد. وی به علت سرودن اشعار آتشین علیه طرفداران استبدادی آلمان و بر ضد دو دولت روس و انگلیس و انتشار آنها در روزنامه‌ها ناچار شد که زندگی‌اش همیشه به‌طور پنهانی یا درگوشه و کناری متواری باشد. دستگردی در آغاز جنگ بین‌الملل اول روزنامۀ درفش کاویان را در اصفهان منتشر می‌کرد. او هم‌چنین با روزنامه‌های پروانه، زاینده‌رود و مفتش ایران نیز همکاری داشت. وی پس از دو سال متواری زیستن در چهارمحال و بختیاری با پایین گرفتن جنگ در سال ١٢۹۶ش به اصفهان بازگشت و برخلاف میل باطنی‌اش به تهران آمد و با کناره‌گیری از مبارزات و درگیری‌های اجتماعی ـ سیاسی وقت خود را صرف فعالیت‌های ادبی کرد. شاعران و نویسندگان بزرگی چون رهی معیری، پژمان بختیاری، حسن سرور، امیری فیروزکوهی، عبرت نایینی، سیّدمحمد طباطبایی از هم‌دوره‌ای‌های وحید دستگردی بودند. زندگی و فعالیت‌های وحید دستگردی در طول اقامت در تهران، با آنچه در اصفهان بود، متفاوت است، زیرا اوضاع و احوال کلی کشور نیز رنگی دیگر به خود گرفته بود. آن شور و هیجانی که از پیدایش جنبش مشروطه‌خواهی تا پایان جنگ جهانی اول سراسر کشور را فرا گرفته بود، فروکش کرده و استقرار سلطۀ رضاشاهی نیز عرصه را بر بیان و قلم تنگ ساخت. بنابراین وی با انتشار مجلۀ ادبی ارمغان فعالیت فرهنگی‌اش را ادامه داد. بعد از مرگ وحید دستگردی انتشار مجله به فرزندش سپرده شد و تا سال ١٣۵٧ ش انتشار آن ادامه یافت. دستگردی در ١٢۹۹ش در تهران «انجمن ادبی ایران» را تأسیس کرد و بعد از دو سال از عضویت و فعالیت وی در این انجمن، در سال ١٣١١ش «انجمن ادبی حکیم نظامی» را تأسیس نمود که جلسات آن در خانۀ شخصی‌اش تشکیل می‌شد و تا پایان عمرش این جلسات ادامه داشت. جلسات این انجمن تنها به خواندن شعر و اصلاح سرودهای اعضا اختصاص نداشت، بلکه قرائت و مقابله و تصحیح آثار منظوم استادان قدیم نیز مورد توجه خاص بود. وحید در اوایل ورود خود به تهران در حلقۀ مریدان صفی‌علیشاه درآمد. او در شعر ابتدا «لمعه» تخلص می‌کرد، ولی بعدها به دستور میرزایحیی بیدآبادی تغییر تخلص داد. وحید در تهران درگذشت و در امام‌زاده عبدالله شهر ری به خاک سپرده شد. از جمله آثار وحید دستگردی در زمینۀ تصحیح و چاپ می‌توان به خمسه نظامی گنجوی که شامل قصاید،غزلیات حکیم نظامی؛ دیوان جمال‌الدین عبدالرزاق اصفهانی؛ باباطاهر؛ جام جم اوحدی مراغه‌ای؛ هاتف اصفهانی؛ تذکرۀ تحفۀ سامی؛ دیوان ابوالفرج رونی؛ دیوان قائم مقام فراهانی؛ تذکرۀ نصرآبادی؛ دیوان عبید زاکانی؛ رسائل خواجه عبدالله انصاری و دیوان ادیب الممالک فراهانی اشاره کرد. آثار وحید به دو بخش تقسیم می‌شود: یکی آثاری که در مدت اقامتش در اصفهان پدید آورد که مضمون آن ویژگی‌های اجتماعی ـ سیاسی حاکم بر آن دوره بوده و دیگری آثاری که از انقلاب مشروطیت در سال ١٢۹۶ ش شروع و تا پایان جنگ جهانی اول ادامه داشت که سرشار از مضامین سیاسی و اجتماعی است و از نوع اشعاری است که به آن اشعار کاربردی می‌گویند. وحید با دست کشیدن از درگیری با مسائل اجتماعی ـ سیاسی دورۀ خود بیشتر در تصحیح و انتشار متون قدیمی و تحقیقات در فعالیت‌های ادبی شرکت می‌کرد. وی در قصیده‌سرایی طبعی توانا داشت، بخشی از دیوان وی به چاپ قصاید اختصاص یافته است. ابیات قصایدش بالغ بر ۴٠٠٠ است که از میان حدود ١٠٠٠ بیت در موضوعات اجتماعی ـ سیاسی است. از آثارش می‌توان به پروانه در پاسخ‌گویی اهالی شهرهای مختلف ایلات و عشایر را نام برد. چکامه نارنجک، این شعر در ۵۵ بند در موضوع جنگ جهانی اول به شرح پیروزی‌های آلمان پرداخته است؛ چکاهندبزگ؛ اشعار معروف وحید در قالب قصیده با ١٨۹ بیت است. وحید در این قصیدۀ بلند، ضمن ستایش از آلمان و عثمانی و حملاتی سخت به دولت‌های فرانسه، انگلیس، بلژیک، ایالات متحد امریکا و ایتالیا یادآور افتخارات گذشتۀ ایران و انتقاد شدید از اوضاع و احوال اجتماعی ـ سیاسی آن عده پرداخته است. درویش یورشی، از مشهورترین اشعارش در زمینۀ ترجیع‌بند است. مجلۀ ارمغان در بیست و دو دوره شامل ٢٣۶ شماره و ١۴٧۵۶صفحه به چاپ رسیده است. نالۀ وطن، این اثر در ترکیب‌بندی‌ها با مضامین و محتوای وطنی است که تعداد این ترکیب‌بندها ۹ و در مجموع ١٣۴ بند است. از دیگر آثارش می‌توان انقلاب ادبی؛ ره آورد فرید؛ سفرنامۀ چهار محال و تاریخچۀ وقایع اصفهان و جنوب ایران را نام برد.
