رضانام تا رضاخان (زندگینامه رضاشاه پهلوی از 1256 تا 1299)، هدایت الله بهبودی
کتاب «رضانام تا رضاخان » “زندگی نامه رضاشاه پهلوی از ۱۲۵۶ تا ۱۲۹۹” نوشته هدایت الله بهبودی توسط نشر مطالعات سیاسی منتشر شده است. زندگینامه رضاخان و بخشی از تاریخ ایران در کتاب «رضانام تا رضاخان» مورد بررسی قرار گرفته است.کتاب، شامل روایتهای مختلفی در دوره رضا شاه است که متعلق به قسمتی از تاریخ ایران بوده است. رضا پهلوی سال 1256 به دنیا آمد. او دوران کودکی را در فقر و تنگدستی گذراند و از شانزدهسالگی به نظام پیوست و توانست مدارج ترقی را طی کند. رضاخان در سمت وزیر جنگ بسیاری از ناآرامیها و راهزنیها را از بین برد و سال 1302 با فرمان احمدشاه قاجار به نخست وزیری گمارده شد. او با نظم دادن به امور در دورانی که وزیرجنگ بود توانست به سمت نخستوزیری برسد. ایران در زمان رضاشاه نظمی نوین را تجربه کرد. اما فراز و نشیبهای حکوتداری او را به استبداد فردی در حکومت سوق داد. بسیاری از مخالفان رضاشاه او را مسئول «برباد رفتن مشروطیت» در ایران میدانند. در نهایت همزمان با جنگ جهانی دوم و اعلام بیطرفی ایران در سال 1320 متفقین ایران را اشغال کردند. پس از آن با اولتیماتوم بریتانیا، رضاخان مجبور به استعفا و ترک ایران شد. او پادشاهی را به ولیعهد خود واگذار کرد و سه سال بعد در آفریقای جنوبی از دنیا رفت.
کتاب، از زاویهای کمتر شناخته شده پهلوی اول و سالهای پیش از قدرت رضاخان را شرح میدهد. نویسنده پس از بررسی چگونگی به قدرت رسیدن و سالهای قبل از آن، در انتهای کتاب به کودتای سوم اسفند سال 1299 اشاره میکند. زندگینامه رضاخان از دیگر مواردی است که در کتاب گنجانده شده است. آثار انقلاب اکتبر روسیه بر ایران، پایان جنگ جهانی اول، قرارداد 1919، ارتقای بریگاد قزاق به دیویزیون، سرازیری مستشاران نظامی و مالی بریتانیا به ایران بین دو جنگ جهانی از موضوعات دیگری هستند که در کتاب به آنها پرداخته شده است.
تاریخ معاصر ایران مشحون از رخدادها و تحولاتی است که روندهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور را دستخوش تغییر کرده است. جنگهای ایران و روس، انقلاب مشروطه، کودتای مرداد 1332 و انقلاب اسلامی شماری از این تحولات تاریخساز است که روندهای پیش از خود را دستخوش دگرگونی کرده است. در میان این تحولات اما کودتای سوم اسفند 1299 موسوم به کودتای سیاه نقشی کلیدی در آینده ایران برجای گذاشت. مقدمات تغییر سلطنت از همین واقعه رقم خورد، دولت دستنشانده برای نخستین بار در تاریخ ایران ظهور یافت و روند اجتماعی و فرهنگی جامعه سنتی ایران بهکلی متحول شد. به همین سبب است که رضاخان پهلوی بهطور عام و واقعه کودتای سوم اسفند بهطور خاص، حائز اهمیت فراوانی است و باید مورد مداقه قرار گیرد.
بدین منظور موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی در آستانه صدمین سالگرد کودتای سوم اسفند 1299، دست به خوانشی تازه از زندگی مهره نظامی کودتا و سرسلسله دودمان سلطنتی بعدی، رضا پهلوی، زده است. «رضانام تا رضاخان: زندگینامه رضا شاه پهلوی از 1256تا 1299» عنوان کتابی به قلم هدایتالله بهبودی است که به حیات سیاسی و اجتماعی رضا پهلوی از بدو تولد تا کودتای سوم حوت میپردازد. در کتاب حاضر، علاوه بر زندگی رضانام -رضاخان بعدی- تا حدی زمانه او هم مورد بحث و نظر قرار میگیرد: آثار انقلاب اکتبر روسیه بر ایران، پایان جنگ جهانی اول، قرارداد 1919، ارتقای بریگاد قزاق به دیویزیون، سرازیری مستشاران نظامی و مالی بریتانیا به ایران، استحاله قزاقخانه روسی به انگلیسی و سیاست انگلستان در ایران.
درباره نویسنده
هدایتالله بهبودی کلهری 29 اردیبهشت 1339 در تبریز به دنیا آمد و در سال 1343 همراه خانواده از تبریز راهی تهران شد. وی در سال 1371 در مقطع کارشناسی در رشته تاریخ از دانشگاه تهران فارغالتحصیل شد. با آغاز جنگ تحمیلی بهبودی در مقام خبرنگار به فعالیت پرداخت. پیش از آن در واحد امور خارجهی دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی اشتغال داشت. او در سال 1362 خبرنگار روزنامه تهران تایمز شد و سه سال بعد (1365) به دفتر روزنامهی جمهوری اسلامی رفت و مسئول صفحهی «جبهه و جنگ» شد. بهبودی سرانجام در پاییز سال 1367، همراه مرتضی سرهنگی، به حوزهیهنری رفت و این دو دفتر “ادبیات و هنر مقاومت” را تأسیس کردند. بهبودی مدتی نیز سردبیر سرویس فرهنگی روزنامه ایران (سال اول تأسیس) بود. پس از پنج سال بهبودی از دفتر “ادبیات و هنر مقاومت” جدا شد و در سال 1372 دفتر “ادبیات انقلاب اسلامی” را در حوزهیهنری تأسیس کرد. بهبودی در زمستان 1382 سردبیر فصلنامهی مطالعات تاریخی شد و تاکنون (1389) سردبیری این فصلنامه را به عهده دارد.
