اوانس اوگانیانس: زندگی وسینما، جمال امید
تاریخ سینمای ایران اوانس اوگانیانس ؛ ۱۲۷۹ – ۱۳۴۰؛ اولین کارگردان سینمای ایران و همچنین بانی اولین مدرسه بازیگری در ایران است. وگانیانس تحصیلاتش را در رشته تجارت در تاشکند، حقوق را در عشق آباد و سینما را در مسکو انجام داد و در سال ۱۳۰۸ به همراه دخترش زما (بازیگر فیلم حاجی آقا آکتور سینما) به ایران مهاجرت کرد در سال ۱۳۰۹ مدرسهٔ آرتیستی سینما را که اولین مدرسهٔ سینمایی در ایران بود با نام پرورشگاه آرتیستی سینما را در تهران تاسیس کرد و در همین سال به عنوان نویسنده، کارگردان، بازیگر و تدوینگر اولین فیلم تاریخ سینمای ایران را به نام آبی و رابی را در هند پدید آورد.
اوگانیانس اولین فیلمساز، اولین فیلمنامه نویس، اولین تدوین کننده، اولین مدرس سینما و از اولین بازیگران سینما، چنانچه اگرهایی در مسیرش نداشت، با حضور او و دیگران که در کنارش متدرجا در حال شکل گیری بودند، سینمای ایران به کجا می رسید؟ اگر اوگانیانس فارسی را خوب می دانست؟ امکانات مادی کافی داشت؟ سرمایه گذاری بود که حدود علاقه او به کارش (یا حتی جاه طلبی های او را می داشت؟). دولت حداقل حمایت را از او به عمل می آورد و امکانات و تاسیسات لازمه را برایش فراهم می کرد؟ در اولین گامها انشعاب پیش نمی آمد؟ فیلم «حاجی آقا، آکتور سینما» دچار شکست مادی نمیشد…. امروز سینمای ما در چه موقعیت و واجد چه خصوصیاتی بود؟
