مرجعیت در عرصه اجتماع و سیاست (اسناد و گزارشهایی از آیات عظام نائینی، اصفهانی،قمی،حائری و بروجردی 1339 – 1292 شمسی)، محمدحسین منظورالاجداد
نقش و حضور روحانیت در عرصۀ تحوّلات سیاسی ایران معاصر در دو دوره مهّم و کارساز است؛ یکی دورۀ نهضت مشروطیت است و دیگری نیز دوره ای که از نهضت پانزدهم خرداد آغاز و در انقلاب اسلامی به نقطۀ اوج رسید. دورۀ میانی این دو مرحله که اسناد این مجموعه به معرفی جوانبی از آن اختصاص دارد، اگرچه از لحاظ نقش و تأثیر حضور سیاسی روحانیت به اهمیت ادوار قبل و بعد آن نیست، ولی شناخت آن به عنوان حلقۀ واسط این دو مرحله درخور اهمیت است.
کتاب حاضر، مجموعهای است از اسناد و گزارشهای دولتی درباره آیات عظام میرزا محمد حسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی، حاج آقا حسین قمی، حاج عبدالکریم حائری یزدی و حاجآقا حسین بروجردی .نگارنده در مقدمه، نقش مراجع تقلید در فراز و فرودهای تاریخ معاصر، از مشروطه تا انقلاب اسلامی را به اختصار بازگو میکند، افزون بر آن تحلیلی از نقاط عطف و اقدامات مراجع برجسته این دوران فراهم میآورد .
این اسناد که به تصریح تهیه کننده کتاب، همه اسناد مربوط به شخصیتهای یادشده را شامل نمیشود، عمدتا اسناد سازمان اسنادملی ایران، “مرکز اسناد ریاست جمهوری ” و “موسسه مطالعات تاریخ معاصر “وابسته به بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی را دربر میگیرد .در آغاز کتاب نیز فهرست موضوعی اسناد ارائه شده است .
مجموعه اسناد فراهم آمده در کتاب، 439 فقره است که به تفکیک و ترتیب ذیل تدوین شده است :
آیات عظام نائینی 75 سند
اصفهانی 95 سند
قمی 88 سند
حائری 102 سند
بروجردی 79 سند .
در پایان کتاب نیز تصویر تعدای از اسناد و فهرست اعلام آمده است.
