تاریخ معاصر ایران، موسی نجفی و موسی حقانی
کتاب تاریخ معاصر ایران نوشتهٔ موسی نجفی و موسی حقانی است. نشر آرما این کتاب را روانهٔ بازار کرده است. این اثر به وقایع اصلی و مهم تاریخ ۵ قرن اخیر ایران پرداخته است.
درباره کتاب تاریخ معاصر ایران
کتاب تاریخ معاصر ایران نوشته‌ی موسی نجفی و موسی فقیه حقانی، یک گنجینه ارزشمند در زمینه تاریخ معاصر کشورمان است. این اثر با رویکردی تحلیلی و جامع‌نگر، به روایت تاریخ ایران از دوره صفویه تا انقلاب اسلامی می‌پردازد و سعی دارد با نگاهی کلان، نسبت‌ها، ارزش‌ها و شاخص‌های تاریخی را با هم بسنجد.
این کتاب در 20 فصل تنظیم شده است که عناوین آنها به ترتیب عبارتند از: 1. تولد دوباره‌ی ایران در سایه‌ی تشیع 2. تحولات سیاسی ایران از صفویه تا قاجاریه 3. از تأسیس قاجاریه تا پایان سلطنت فتحعلی‌شاه 4. جنگ‌های ایران و روس و پیامدهای تلخ آن 5. اوضاع ایران از عهدنامه‌ی ترکمانچای تا انقلاب مشروطه 6. نوگرایی در عصر قاجار 7. امتیازها و قراردادهای استعماری در دوره‌ی قاجار 8. ملاک خدمت و خیانت بر اساس موازنه‌ی مثبت و منفی در تاریخ تحولات ایران 9. نهضت تحریم تنباکو و اعلای کلمه‌ی ملت 10. نهضت مشروطیت ایران؛ از مقدمات تا به توپ بستن مجلس 11. تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در عصر مشروطه 12. جریان شناسی عصر مشروطیت ایران 13. فراماسونری و انجمن‌های مخفی در ایران 14. ایران از جنگ جهانی اول تا کودتا 15. پادشاهی یک قزاق؛ از کودتای 1299 تا شهریور 1320 16. مسائل فرهنگی و اجتماعی دوره پهلوی اول 17. از اشغال ایران تا خروج متفقین 18. فراز و فرود از نهضت ملی شدن نفت تا کودتای 28 مرداد 1332 19. نهضت پانزده خرداد 42 و طلیعه عصر جدید 20. طلوع انقلاب اسلامی و افول حکومت پهلوی
یکی از نقاط قوت این کتاب، پرداختن به ریشه‌های تاریخی مفاهیم و مسائل مهمی چون بیداری اسلامی، اقتصاد مقاومتی، فراماسونری و انجمن‌های مخفی است. علاوه بر این، نویسندگان در قالب بخش‌هایی با عناوینی مانند «برگ زرین»، «عبرت و طنز تاریخی»، حکایت‌ها و رویدادهای مهم تاریخی را برای مخاطب یادآوری کرده‌اند. از دیگر ویژگی‌های این کتاب میتوان به ارائه‌ی مطالب خلاصه در قالب جداول و بیان حکایت‌های نغز تاریخی در خلال مباحث اشاره کرد. زبان روان و مختصر نیز از جمله نقاط قوت این اثر است که خواندن آن را برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران لذت‌بخش می‌کند. بطور کلی، کتاب تاریخ معاصر ایران با نگاهی جامع و تحلیلی، سعی در روایت و بازخوانی تاریخ معاصر کشورمان از دوره صفویه تا انقلاب اسلامی دارد و منبع ارزشمندی برای علاقه‌مندان به این حوزه است.
کتاب تاریخ معاصر ایران به موضوعاتی مانند تولد دوبارهٔ ایران در سایهٔ تشیع، تحولات سیاسی ایران از صفویه تا قاجاریه، جنگ‌های ایران و روس، وضع ایران از عهدنامهٔ ترکمانچای تا انقلاب مشروطه، نوگرایی در عصر قاجار، نهضت تحریک تنباکو، تحولات سیاسی و اجتماعی عصر مشروطه، کودتا، روی کار آمدن رضاخان پهلوی، انقلاب ۱۳۵۷ و افول حکومت پهلوی پرداخته است.
این کتاب با هدف بررسی مسائل تاریخی ایران در برهه‌های یادشده نوشته شده است.
در برشی از کتاب تاریخ معاصر ایران می‌خوانیم:
آیا نهضت تحریم تنباکو یک حادثه اتفاقی و زودگذر بوده و قبل از آن هیچ زمینه ای برای این حرکت بزرگ مردم وجود نداشته است؟ تاریخ به ما می آموزد که این نهضت یک قیام اتفاقی و فاقد سابقه تاریخی در ایران نبوده است و زمینه های آن را باید در چند سال قبل جست و جو کرد؛ در سال ۱۳۰۶ ق . یعنی چند سال قبل از نهضت تحریم تنباکو، آیت الله میرزای شیرازی مرجع بزرگ شیعیان در پاسخ به سوال های آیت الله شیخ فضل الله نوری در خصوص این که تکلیف مسلمانان نسبت به مصرف کالاهایی نظیر قند و…. که از بلاد کفر – یعنی فرنگستان – وارد بازارهای ایران می شود، چیست؟ در نامه ای مینویسد: «در خصوص مفاسد ورود اجناس و کالاهای بلاد کفر به سرزمین ایران همیشه ملتفت به آنها بوده ام و زیاده روی در این امر را مایه خرابی دین و دنیای مسلمانان میدانم و از اهتمام شما در تهیه دفع آنها زیاده مسرور شدم.»
این پاسخ شیوه و سیره خاصی از مبارزه را در مقابل نفوذ روزافزون کالاهای خارجی در سرزمینهای اسلامی پی ریزی کرد که میتوان از آن به عنوان سیاست تحریم یا مبارزه منفی برای جلوگیری از نفوذ اقتصادی سیاسی و فرهنگی بیگانگان یاد نمود.
بعدها در جریان پیروزی نهضت تحریم تنباکو و عقب نشینی استعمار و استبداد در مقابل ملت درست بودن کاربرد این سیاست به عنوان یکی از سلاح های پسندیده و مبتنی بر باورها و اعتقادات جامعه ایرانی در مقابل زیاده طلبی بیگانگان مورد توجه قرار گرفت. در واقع نهضتی که میرزای شیرازی به شکل نهضت تحریم آغاز کرد نه تنها در قیام تحریم تنباکو متوقف نشد بلکه سالها بعد از فوت میرزای شیرازی نیز به عنوان یک شیوه پسندیده تداوم یافت و در بسیاری از مبارزات نیاکان ما علیه استعمار خارجی و استبداد خود را به اشکال مختلف نشان داد.
