مهر یا میترا یکی از بزرگ ترین ایزدان اقوام هند و ایرانی است و قدیم ترین ذکری که از آن به دست آمده به حداقل 3500 سال پیش می رسد. نظام دینی که در حول محور این ایزد برکت و نعمت ونور و دوستی و جوانمردی و جنگاوری به وجود آمد، ایران اشکانی و اروپای مقارن آغاز دعوت مسیح را فرا گرفت و هر چند که بعد از چندین قرن ولایت در هر دوی این مناطق مجبور به عقب نشینی شد اما منشاء تاسیس نوعی نهضت اخلاقی (اومانیسم) شد که خفی یا جلی در شئون مختلف اجتماعی و فرهنگی و معنوی ایران تاثیر گذاشت.
در سالهای ۱۸۹۶-۱۸۹۸ اثر ارزنده و ویژهای از فرانتس کومون منتشر شد. کومون اصلی را رسم کرد که همهی تصویرهای بعدی آیین رازوری میترا پی گرفتهی آناند.
در این کتاب تلاش میشود تا تصویری نو از آن ترسیم شود. از زمان انتشار اثر کومون دو نکتهی تازه تصور ما را بهشدت دگرگون کردهاند:
۱. واژهی ایرانیِ میترا یعنی «پیمان»، نام خدا گویای مفهومی است که تجسم ساخت اجتماعی رابطهی شخصی و قراردادگونه میان یکایک انسانها است. چنین معنای کارکردی از آیین میترا ویژهی میترای رومی هم هست.
۲. در کاوشهای اوستیا روی موزاییک کف، تصویر نردبانی با هفت پله یافت شد که بر آن هفت درجهی مقدس رازوری ترسیم شده است. در قسمت میانیِ هفت پله نمادهای این درجات دیده میشوند. اکنون میدانیم که هریک از نمادها به کدام درجه تعلق دارد و این کلیدی است تا بسیاری از ترکیبهای نمادین را که در بناهای میترایی به آنها برمیخوریم، به یکی از هفت درجه بپیوندیم و معنای رازآمیز آن را بازیابیم. مجموعهی آموزههای رازوری میترا در این نمادها نهفته است.
از سوی دیگر، امروز شرایط برای تصویرسازی آیین رازوری میترا، نسبت به زمان کومون، بسیار مناسبتر است. متنهای کهن ایرانی بیشازپیش ترجمه و شناخته شدهاند، تا جایی که میتوان دربارهی زبانهای پیشین ایران با اطمینان بیشتری داوری کرد.
بهعلاوه، مواد باستانشناسی نیز بیش از دو برابر شده است؛ به این ترتیب، امروز میتوانیم تصویر کاملتری از آیین رازوری میترا ترسیم کنیم.
