خاطرات ژنرال دنسترویل (سرکوبگر جنگل)، لایونل چارلز دنسترویل، ترجمه حسین انصاری و علی دهباشی
این کتاب حاوی یادداشتها و خاطرات ژنرال ماژور دنسترویل , فرمانده نیروهای بریتانیا در خاورمیانه به هنگام جنگ جهانی اول است . ژنرال دنسترویل ماموریت داشت از میان گیلان راهی برای انتقال نیروهای روس سفید (نیروهای ضد انقلاب تازه رخ دادهٔ کمونیستی) و دسترسی نیروهای بریتانیا به بادکوبه و قفقاز و مناطق نفتخیزش باز کرده و همهٔ موانع سر راه (از جمله نیروهای جنگلی به رهبری فرماندهی میرزا کوچک در رشت و بلشویکها در کمیتهٔ انقلابی انزلی) را با آرامش یا جنگ از سر راه برداشته و زمینهٔ تشکیل دولتهایی مستبد را در منطقه فراهم کند . این کتاب حاوی اطلاعات بسیار نادری از اوضاع ایران در جنگ جهانی اول و شرایط نهضت جنگل است .
مروری بر کتاب:
حاوی یادداشت ها و خاطرات ژنرال دنسترویل آلمانی از عملیاتی است که در منطقه خاورمیانه داشته است.
…گیلان و مازندران به دلیل کنترل ارزاق به دست جنگلی ها و رهبری میرزا کوچک خان جنگلی با مشکل مواد غذایی روبه رو نبود، اما پس از شکست جنگلی ها در ژوئن 1918 از انگلیسی ها، رشت به دام قحطی افتاد. بروز قحطی در گیلان به طور کلی ناشی از صادرات غله به باکو بوده است. در این باره دنسترویل اطلاعات زیادی به دست می دهد. باکو به دلیل ملی شدن کشتیرانی از سوی بلشویک ها دچار وضعیت نا بسامانی شده بود، انگلیسی ها برای مقابله با قحطی در باکو تصمیم می گیرند از گیلان مواد غذایی خریداری و به باکو ارسال کنند. این تصمیم در واقع سر آغاز محرومیت مردم گیلان از منابع غذایی خود، همچون برنج، هندوانه و حتی خاویار می شود و در این میان اقدام دولتی ایران برای ممنوعیت صدور مواد غذایی از گیلان بی ثمر می ماند….
سرلشکر دنسترویل، فرمانده”دنسترفورس”- نیروهای انگلیس مهاجم به ایران در بهار 1918 – در تشریح سفر خود به انزلی در ژانویه 1918 می نویسد:” تا به اینجا نشانه های قحطی فراوان بوده و ما به کرات شمار زیادی از افراد فقیر، ژنده پوش و گرسنه را که تاب و توان از دست داده اند، در کنار جاده دیده ایم.” دست نوشته های دنسترویل پرده از چهره غم انگیز شهر همدان برداشته و برای بخش بزرگی از مردم مرگ را ناگزیر می داند.
با خواندن این سطور، آنچه به ذهن خواننده متبادر می شود، این است که چگونه در کشور حاصلخیزی چون ایران کمبود مواد غذایی به رنج مردمانش منتهی می شود و تکلیف گندم و برنجی که کشاورزان از دل تیره خاک به ثمر می رساندند، چه شده است؟ دیگر آنکه به حقیقت چه رفته است بر مردم آن روزگار در تنگنای گرسنگی و راز سکوت تاریخ در برابر رنج طاقت شکن ایرانیان سالهای 1917 تا 1919 چیست؟
