تاریخ کلیسای قدیم در امپراطوری روم و ایران، ویلیام‌مک‌الوی میلر، ترجمه علی نخستین
کتاب حاضر در دو بخش به بررسی تاریخ و سرگذشت مسیحیت و کلیسا در امپراطوری روم و ایران می‌پردازد. بخش اول در چهارده فصل به تاریخ کلیسای قدیم در امپراطوری روم از ابتدای ظهور تا قرن چهارم میلادی اختصاص دارد. در این بخش در ابتدا به مسیحیت و پیدایش آن و ظهور حضرت عیسی(ع)، سپس به منشأ کلیسا و نقش آن در توسعهٔ مسیحیت و تأثیر آن بر امپراطوری روم پرداخته شده است. فصول چهارده‌گانه این بخش عبارتند از: مهیا شدن دنیا برای آمدن مسیح، ظهور عیسی مسیح، منشأ کلیسا، توسعهٔ مسیحیت در قرن اول، نوشتن و انتشار عهد جدید، نوشتجات مسیحی در قرن اول و دوم، تشکیلات و عبادت کلیسا، پیغام کلیسا و زندگانی مسیحیان در سه قرن اول، جفا و تعدی به مسیحیان، ظفر مسیحیت در امپراطوری روم، بدعتهای قرن دوم و سوم، نویسندگان مسیحی در قرن دوم و سوم، سلطنت قسطنطین و کلیسای قرن چهارم در امپراطوری روم.
بخش دوم کتاب به مسیحیت و تاریخ کلیسای قدیم در امپراطوری ایران اختصاص دارد. در این بخش، در ابتدا تاریخ کلیسا از ابتدای سلطنت ساسانیان در ایران تا قرن ششم میلادی بررسی شده و در ادامه به ظهور اسلام و وضعیت کلیسا از قرن هفتم تا سیزدهم و تنزل کلیسا پرداخته شده است. فصول این بخش عبارتند از: کلیسای ایران از زمان تأسیس تا قرن پنجم، کلیسای ایران در قرن پنجم، کلیسای ایران در قرن ششم و کلیسای مشرق از استیلای عرب تا حال.
درباره نویسنده:
ویلیام مک الوی میلر (۱۲ دسامبر ۱۸۹۲ – ۷ ژوئیه ۱۹۹۳) یک مبلغ آمریکایی در ایران و نویسندهٔ چندین کتاب بود.
میلر در میدلزبورو، کنتاکی متولد شد و در سال ۱۹۱۳ از دانشگاه واشینگتن و لی مدرک کارشناسی ارشد، و در سال ۱۹۱۹ از حوزهٔ علمیهٔ پرینستون مدرکی مذهبی دریافت کرد. او به عنوان مبلغ کلیسای پرسیبیتر به ایران رفت و به جز مدت کوتاهی حوالی سال ۱۹۳۲، تا سال ۱۹۶۲ در ایران ماند.
او به عنوان بخشی از کار تبلیغی خود، فارسی آموخت و روی اسلام، به ویژه اسلام شیعه، فارسی و فرهنگ ایرانی مطالعه کرد. در طول کار تبلیغی خود در ایران، با پیروان دین بهائی نیز روبرو شد. عمده کار الهیاتی او دادن پاسخ‌های دفاعیاتی مسیحیت به این ادیان بود.
