تاریخ تحولات سیاسی ایران (بررسی مولفه های دین، حاکمیت، مدنیت و سیاست در گستره هویت ملی ایران)، موسی نجفی و موسی فقیهحقانی
“تاریخ تحولات سیاسی ایران” تالیفی است مشترک از دکتر “موسی فقیه حقانی” و دکتر “موسی نجفی” که در آن به “بررسی مولفه های دین، حاکمیت، مدنیت و سیاست در گستره ی هویت ملی ایران” پرداخته اند. این اثر که “تاریخ تحولات سیاسی ایران” را در پانزده سده، از دوران صفوی تا انقلاب اسلامی بررسی می کند، با تمرکز بر سال هایی که از نظر تاریخی کلیدی بوده و در بردارنده ی وقایعی بوده اند که نقطه ی عطف زمانه محسوب می شده، به نگارش در آمده است.
نویسندگان ابتدا مقدمه ای از تاریخ ایران را از زمان گذشته تا عهد صفویه ارائه می دهند تا پیشینه ی تاریخی ایران تا حدی برای خواننده تبیین شود. آن ها سپس به سراغ پدیدار شدن شیعیان صفوی رفته اند و بزرگترین وقایع مرتبط با ایران و اسلام را در این بخش بررسی کرده اند. بعد از دوران صفویه نوبت به دوران گذار می رسد که “موسی فقیه حقانی” و “موسی نجفی” در آن سال های حکومت نادرشاه افشار تا آقامحمدخان قاجار را زیر ذره بین برده اند. دوران قاجاریه خود از ابتدا تا شروع دوره ی ناصری، در برگیرنده ی حوادثی است که بخش مهمی از “تاریخ تحولات سیاسی ایران” را رقم زده اند. نویسندگان همچنین فلسفه ی تجدد و ماهیت تاریخی آن در کشور را نیز مورد بررسی قرار داده اند و ایران را در نیم قرن پادشاه ناصرالدین شاه قاجار، تجزیه و تحلیل کرده اند. در ادامه مطالبی پیرامون شکل گیری و جریان شناسی نهضت مشروطه، پیدایش حکومت پهلوی و مسائل مربوط به دین و دولت و تجدد، ایران در دوران پهلوی دوم و عوامل سقوط رژیم پهلوی ارائه شده که خوانندگان را با “تاریخ تحولات سیاسی ایران” به خوبی آشنا می کند.
فصل ششم تا هشتم این کتاب به دوره سلطنت ناصرالدین شاه و همچنین به قراردادها پرداخته است.مضمون امتیازنامه رویتر در فصل بیست و چهارم و متن نامه ملاعلی کنی در کتاب از صفحه ۱۸۳ تا ۱۸۵ آمده است.در انتهای فصل نهم کتاب، جدول قراردادها قرار دارد.
قسمت هایی از کتاب تاریخ تحولات سیاسی ایران
یکی از اندیشمندان درباره فایده فهم تاریخ گفته است : تاریخ ، آئینه عبرت و درس عبرتی است که در آن ، حوادث جهان گذران با نقشهای گوناگون تکرار می شود تا آیندگان از حصول علم و اطلاع بر اسباب و علل پیدایش نیک و بد و سود و زیان احوال نیاکانشان پندها برگیرند و در مقام صلاح و اصلاح خود برآیند ؛ و اگر نه برای حصول این مرام باشد ، صرف عمر گرانمایه به داستانسرایی و گفتن و نوشتن و با خواندن و بخاطر سپردن یادگاری که به دورانهای پیشین مربوط است و در حال امروزی ما موثر نیست ، کاری است بیهوده . پس بر ماست که دورنمای حوادث گذشته را با چشم بصیرت در آئینه جهان نمای تاریخ بنگریم و عموم و خصوص آن را با احوال عمومی و خصوصی خود بسنجیم و نتیجه این بحث و تحقیق را در طلب سود و صلاح شخصی و نوعی خویش بکار بندیم .
درباره نویسندگان
موسی نجفی عضو سابق هیئت علمی گروه آموزشی علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، مدیر گروه اندیشه سیاسی دانشکده الهیات و فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران و رئیس پژوهشکده فرهنگ، انقلاب و تمدن اسلامی و رئیس گروه نظریه پردازی انقلاب اسلامی و مدیر گروه دوره دکترای علوم سیاسی با گرایش مسائل ایران در موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی و استاد دانشگاه علوم اسلامی رضوی است.او صاحب «نظریه تکوین و تکون هویت ملی ایرانیان» در کرسی های نظریه پردازی است. نجفی به خاطر تألیف کتاب مراتب ظهور فلسفه سیاست در تمدن اسلامی برنده کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد. این کتاب همچنین جز کتب برگزیده معرفی شده توسط دبیرخانه دین پژوهان کشور در سال ۱۳۸۲ است.
دکتر موسی فقیه حقانی، استاد دانشگاه ، مدیر گروه پژوهشی جامعه شناسی دوره پهلوی موسسه امام خمینی (ره) ،معاون پژوهشی موسسه مطالعات تاریخ ایران و سردبیر فصلنامه تاریخ معاصر ایران است. ایشان دارای مدرک دکترای علوم سیاسی از پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی می باشند. از دکتر حقانی ده ها مقاله تاریخ و کتاب های متعددی منتشر شده است. «تاریخ تحولات سیاسی ایران» به همراه دکتر موسی نجفی، «تاریخ فراماسونری در ایران» و «خاندان پهلوی به روایت اسناد» از جمله کتاب های دکتر حقانی می باشد.
