بارون درختنشین، ایتالو کالوینو، ترجمه مهدی سحابی
معرفی کتاب بارون درختنشین
کتاب بارون درخت نشین اثری نوشتهی ایتالو کالوینو نویسنده مشهور ایتالیایی است. داستان درباره جوانی به نام کازیمو است که لقب اشرافی بارون دارد اما تصمیم میگیرد به تمام سنتهای خانوادگی و اجتماعی پشت کند و روی درخت، زندگی جدیدی را آغاز کند.
این کتاب را میتوانید با ترجمه مهدی سحابی بخوانید و سفری شگفتانگیز به دل تاریخ عصر روشنگری داشته باشید.
درباره کتاب بارون درخت نشین
کتاب بارون درخت نشین (The Baron in the Trees) اولین بار در سال ۱۹۵۷ منتشر شد. این کتاب داستان زندگی نوجوانی به نام کازیمو است. او از خانوادهای اشرافی و ثروتمند با لقب بارون میآید اما به تمام سنتهای اجتماعی و خانوادگی که او را در قید و بند قرار میدهد، پشت میکند و تصمیم میگیرد زندگیاش را روی درختان ادامه دهد.
ایتالو کالوینو با نوشتن کتاب بارون درختنشین، تلاش میکند تا هم استقلال را به تصویر بکشد و هم سوالات فلسفی خودش را مطرح کند. او در پی این است که نگاهی دوباره به آرمانهای عصر روشنگری داشته باشد و با تصویر کردن شخصیت کازیمو، دوباره درخت دانش و معرفت را بارور کند.
بارون درخت نشین از زبان بیاجیو، برادر کازیمو روایت میشود. کازیمو د روندو، بارونی است که در یک خانواده ثروتمند در دهکدهای به نام امبروسا به دنیا آمده است. پدرش ملک و املاکی دارد و مادرش، که از خانوادهی جنگاوران قدیمی میآید، همچنان با دیده احترام و اسطورهای به نبردهای قدیمی نگاه میکند. خواهرش، که شهوترانیهایش برایش دردسرآفرین شده و رسوایی به پا کرده، تصمیم گرفته تا راهبه شود و بیاجیو و برادرش کازیمو نیز، گاهی تلاش میکنند تا از دست دستورات خشک و خشن خانواده فرار کنند.
شبی بیاجیو و کازیمو تصمیم میگیرند تا غذایشان را که با حلزون طبخ شده است، نخورند. این تصمیم آنها دعوای خانوادگی درست میکند. کازیمو که بر سر حرفش ایستادگی میکند، همچنان غذا نمیخورد و تصمیم میگیرد از خانه و خانوادهاش و حتی زمین برود. او روی درختی میرود و به دیگران میگوید که تصمیم ندارد دیگر هرگز به زمین برگردد.
خانوادهی کازیمو در ابتدا تصور میکنند او این حرف را تنها از سر عصبانیت زده است و به همین دلیل چندان جدیاش نمیگیرند. اما کازیمو با پافشاری بر تصمیمش نشان میدهد که جدی است. مردم دهکده ابتدا او را مایه خنده و تمسخر میکنند و خانوادهاش از این بابت شرمنده میشوند. اما کازیمو به طرز عجیبی خوب میداند که چطور جای خودش را در دل مردم دهکده باز کند و احترامی برای خودش بخرد.
شهرت و آوازه بارون درختنشین همهجا میپیچد و او دوستان زیادی به دست میآورد. تجربههای زیادی کسب میکند. رابطههای عاشقانهای برقرار میکند و حتی به دیگران نیز درس زندگی کردن روی درخت میدهد…
چرا باید کتاب بارون درخت نشین با ترجمهی مهدی سحابی را بخوانیم؟
کتاب بارون درخت نشین یکی از آثار مهم داستانی معاصر است. این کتاب جلد دوم از سهگانه نیاکان ما است. دو کتاب دیگر این سهگانه، شوالیه ناموجود و ویکنت دونیم شده نام دارد. این اثر در همان سال انتشارش موفق به دریافت جایزه ادبی ویارجو، که از جوایز ادبی ایتالیا است، شد.
نباید فراموش کرد که این اثر در دستهبندی کتابهای پست مدرن قرار دارد. متن ساده و روان، جذابیت موضوع و اهمیت ادبی آن سبب شده تا برای سالها در فهرست کتابهای پرفروش باشد.
درباره ایتالو کالوینو
ایتالو کالوینو (Italo Calvino) ۱۵ اکتبر ۱۹۲۳ در کوبا به دنیا آمد و زمانی که پنجساله بود به ایتالیا رفت و تا پایان عمرش همانجا ماند. پدر و مادرش، هردو گیاهشناس بودند و تاثیر علم و دانش آنان درباره درختان و گیاهان را میتوان در اثر مشهورش، کتاب بارون درخت نشین مشاهده کرد.
ایتالو کالوینو در دانشگاه تورین در رشته ادبیات تحصیل کرد و سال ۱۹۴۷ از دانشگاه فارغالتحصیل شد. به دلیل علاقهای که به فعالیتهای حزب کمونیست نشان داده بود، وارد حزب شد و با نشریه لونیتا که متعلق به حزب بود، همکاری کرد. در همین سالها سفری به شوروی هم داشت و یادداشتهای سفرش را در روزنامه لونیتا منتشر میکرد. انتشار این یادداشتها جوایزی هم برای او به ارمغان آورد.
ایتالو کالوینو در سال ۱۹۵۷ اعلام کرد که از حزب کمونیست کنارهگیری کرده است. او سفرهای بسیاری داشت. یکی از سفرها به آمریکا و با دعوت بنیاد فورد بود و دیگری سفری به هاوانا. در هاوانا ازدواج کرد و با ارنستو چهگوارا نیز دیداری داشت. در سفرهایش به پاریس نیز با نویسندگان مهم دوران آشنا شد و در دانشگاه سوربون و دیگر دانشگاهها فرانسه، ادبیات تدریس کرد.
ایتالو کالوینو در طول دوران فعالیت ادبی خود، جوایز بسیاری به دست آورده است. از میان آنها میتوان به جایزه دولتی اتریش برای ادبیات اروپایی در سال ۱۹۷۶، لژیون دونور، نشان شوالیه وزارت فرهنگ و هنر فرانسه در سال ۱۹۸۱ و جایزه جهانی فانتزی در سال ۱۹۸۲ برای یک عمر دستاورهای ادبی اشاره کرد.
ایتالو کالوینو ۱۹ سپتامبر ۱۹۸۵ در سیهنا، ایتالیا بر اثر خونریزی مغزی، در گذشت.
درباره مهدی سحابی، مترجم اثر
مهدی سحابی ۱۴ بهمن ۱۳۲۲ در قزوین به دنیا آمد. در ده سالگی همراه با خانوادهاش به تهران آمد. برای تحصیل در رشته نقاشی وارد دانشگاه تهران شد اما درسش را نیمهکاره رها کرد تا به سربازی برود. سپس به ایتالیا رفت. آنجا نیز در رشته سینما و نقاشی درس خواند اما هردو نیمهتمام ماندند. کمی بعد به فرانسه رفت.
مهدی سحابی در فرانسه ازدواج کرد. سه فرزند به نامهای کاوه، سهراب و کیومرث حاصل ازدواج او و همسر فرانسویاش است. او در سال ۱۳۵۱ به ایران بازگشت و کارهای مختلفی از جمله روزنامهنگاری، بازیگری و عکاسی را تجربه کرد. در نهایت نیز آرامش را در ادبیات و ترجمه و میان کلمات پیدا کرد.
مهدی سحابی با نام مستعار سهراب دهخدا مینوشت. او در شهریور ۱۳۸۸ به فرانسه رفت تا با خانوادهاش دیدار کند. در تاریخ ۱۷ آبان ۱۳۸۸ بر اثر سکته قلبی چشم از دنیا فروبست. آرامگاه او در بهشت زهرای تهران قرار دارد.
نقد کوتاهی بر کتاب
ایتالو کالوینو کتاب بارون درخت نشین را در نقد قوانین اجتماعی و رسوم و سنتهای کهنه و پوسیده نوشته است. شاید بتوان عصاره تمام کتاب را در همین یک جمله جاری کرد که: «برای بهتر دیدن زمین باید کمی از آن فاصله گرفت». و ایتالو کالوینو این جمله را در تمام حرکات، سکنات و افکار قهرمان نوجوان کتابش نشان داده است.
او با خلق شخصیت کازیمو در تلاش برای بازیافتن دانش و معرفتی بود که در عصر روشنگری از آن سخن رفته بود. ایتالو کالوینو نگرانی خودش را از اینکه چنین گنجینه دانشی در حال افول باشد، به کتاب تبدیل کرد و به این ترتیب با ساختن و پرداختن شخصیت بارون کازیمو نشان داد که این معرفت هنوز زنده است و وجود دارد. هرچند که با پایان زندگی شخصیت، این معرفت نیز از دهکده کوچک محل زندگی آنان رخت برمیبندد.
امبرتو اکو، دانشمند نشانهشناس و رماننویس، از رمان بارون درخت نشین، در یکی از مقالات خود به نام نقش روشنفکران نام میبرد. او معتقد است که کازیمو، کلید اصلی برای درک مسئولیتی است که بر شانههای روشنفکران قرار دارد.
بهترین ترجمه بارون درخت نشین
کتاب بارون درخت نشین با دو ترجمهی فارسی موجود است. یکی از ترجمهها مانند همین نسخه، متعلق به مهدی سحابی است و ترجمه دیگر از آن پرویز شهدی. مهدی سحابی به سه زبان انگلیسی، فرانسوی و ایتالیایی مسلط بود و به همین دلیل ترجمههای عالی داشت و نویسندگان بسیاری را به ایرانیان معرفی کرد.
از سوی دیگر پرویز شهدی نیز یکی از مترجمان خوب کشور است. او که در دانشگاه سوربن فرانسه تحصیل کرد و ده سال در فرانسه زندگی کرده است، به فرانسوی تسلط دارد و آثار نویسندگان فرانسوی بسیاری را به فارسی ترجمه کرده است.
هر دو ترجمه کتاب از ترجمههای خوب هستند. اما بههرحال نباید این نکته را از نظر دور داشت که دستیابی مترجم به متن زبان اصلی یکی از ملاکهای مهم در ترجمه است و آثاری که از روی زبانهای دوم و سوم ترجمه میشوند، ممکن است تفاوتهایی با کتاب اصلی داشته باشند.
بخشی از کتاب بارون درختنشین
«کوزیمو بالای ماگنولیا بود. با این که شاخههای آن درخت بسیار درهم پیچیده بود، بالا رفتن از آن برای پسر کارآمدی چون او کاری نداشت؛ شاخهها نازک و شکننده بود امّا سنگینی او را به خوبی تحمل میکرد. نوک کفشهای کوزیمو شاخهها را میخراشاند و زخمهای سفیدی را روی پوست سیاه آنها رقم میزد. باد برگها را تکان میداد و گاه روی تیره و مات و گاه روی صاف و درخشنده آنها را مینمایاند و عطر دلانگیزی پیرامون کوزیمو پراکنده بود.
سراسر باغ عطرآگین بود؛ کوزیمو هنوز نمیتوانست آن شاخساران انبوه و درهم تنیده را ببیند، امّا بوی آن را میشنید؛ میکوشید بوهای گوناگون آن باغ را یکی یکی بشناسد، بوهایی که پیشتر از آن نیز با باد به باغ ما میآمد و انباشته از رازهای نگشوده باغ همسایه بود. سپس کوزیمو توانست باغ را تماشا کند و درختانی را دید که برخیشان برگهای پهن و درخشان داشتند.»
